تبلیغات
بهرام زارعان جاغرق - تدبر در سیره امام حسن مجتبی وامام حسین«علیهما السلام
تدبر در سیره امام حسن مجتبی وامام حسین«علیهما السلام

 پس از دوران تثبیت وتلاش گسترده حضرت زهرا «سلام ا... علیها» وعلی «علیه السلام» برای حفظ وتثبیت اركان تمدن توحیدی (امت،قرآن ،سنت وامامت) بنی امیه هجوم تازه ای را آغاز وتمدن توحیدی در معرض خطر قرار گرفت. در دوره امام حسن«علیه السلام» با برنامه های معاویه در جهت حذف نظام ولایی ،مردم به مبارزه مكتبی وهدفهای آن معتقد نبودند وبه رهبری امام شك وتردید داشتند زیرا این بزرگوار بعد از پدر بلافاصله  زمام امور را بدست گرفتند واین در حالی بود كه مردم از ماهیت جاهلی حكومت معاویه بی خبر بودند با پذیرش صلح وتنظیم صلح نامه از سوی امام حسن«علیه السلام»وهمراهی برادر بزرگوارشان ماهیت حكومت معاویه برای مردم آشكار شد و به تدریج شك وتردیدها نسبت به امام حسن «علیه السلام» از بین رفت.با آشكار شدن ماهیت حكومت جاهلی اموی، معاویه با سیاستهای خود شخصیت مردم عراق را تخریب كرد به گونه ای كه آنها درك می كرد اما قادر به دگرگون كردن نبود،بیماری خویش را احساس می كرد اما قادر به درمان نبود. معاویه برای رواج بی ارادگی عمومی در جامعه وخاموش كردن هرگونه اعتراضی به حكومتش اقدامات گسترده ای چون ترور شخصیتهای شیعی، كاهش مستمری اهل عراق وافزایش مستمری اهل شام ، احیای اختلافات نژادی وقبیله ای وتبعید مخالفان و حمایت از افكار منحرف مرجئه وجبریه را پیشه كرد.امام حسین «علیه السلام» كوشیدند تا با نادیده گرفتن حكومت معاویه، به امت فرصت دهند تا خویش را باز یابد.
 مقطع كلی: دوران دفاع از اسلام ناب نقش امام حسن(ع): دفاع از اصل ولایت با صلح   دوران دفاع از اسلام ناب (امام حسن مجتبی وامام حسین«علیهما السلام») پس از دوران تثبیت وتلاش گسترده حضرت زهرا «سلام ا... علیها» وعلی «علیه السلام» برای حفظ وتثبیت اركان تمدن توحیدی (امت،قرآن ،سنت وامامت) بنی امیه هجوم تازه ای را آغاز وتمدن توحیدی در معرض خطر قرار گرفت. در دوره امام حسن«علیه السلام» با برنامه های معاویه در جهت حذف نظام ولایی ،مردم به مبارزه مكتبی وهدفهای آن معتقد نبودند وبه رهبری امام شك وتردید داشتند زیرا این بزرگوار بعد از پدر بلافاصله  زمام امور را بدست گرفتند واین در حالی بود كه مردم از ماهیت جاهلی حكومت معاویه بی خبر بودند با پذیرش صلح وتنظیم صلح نامه از سوی امام حسن«علیه السلام»وهمراهی برادر بزرگوارشان ماهیت حكومت معاویه برای مردم آشكار شد و به تدریج شك وتردیدها نسبت به امام حسن «علیه السلام» از بین رفت.با آشكار شدن ماهیت حكومت جاهلی اموی، معاویه با سیاستهای خود شخصیت مردم عراق را تخریب كرد به گونه ای كه آنها درك می كرد اما قادر به دگرگون كردن نبود،بیماری خویش را احساس می كرد اما قادر به درمان نبود. معاویه برای رواج بی ارادگی عمومی در جامعه وخاموش كردن هرگونه اعتراضی به حكومتش اقدامات گسترده ای چون ترور شخصیتهای شیعی، كاهش مستمری اهل عراق وافزایش مستمری اهل شام ، احیای اختلافات نژادی وقبیله ای وتبعید مخالفان و حمایت از افكار منحرف مرجئه وجبریه را پیشه كرد.امام حسین «علیه السلام» كوشیدند تا با نادیده گرفتن حكومت معاویه، به امت فرصت دهند تا خویش را باز یابد. پس از معاویه ،یزید  اصل جوهره دینی را نشانه رفته بود واز طرفی روحیه آرمان گرایی وهمت بلند مكتبی در بین مردم كمرنگ شده بود امام حسین «علیه السلام»با قیام وشهادت جانسوز خود وجدان خفته مردم را زنده واراده عمومی را به حركت واداشتند.           مقطع اول زندگانی امام حسن مجتبی(ع) دوران خلافت حضرت (دوران قبل از صلح: هفت ماه وبیست وچهار روز) دفاع از حریم ولایت امام علی در شرایطی به شهادت رسیدندكه جامعه هنوز در حقانیت او به یقین نرسیده بود هنوز به واقع نمی دانستند كه علی بخاطر آرمانهای مكتبی به میدان آمده است نه بخاطر تعصبات قبیله ای .  مردم آن روز بر این باور بودند كه درگیری علی ومعاویه چیزی نیست جز  همان كشمكش های اجداد آنها در جاهلیت . بر اثر تبلیغات مخرب معاویه فضای جامعه چنان تار وتاریك بود كه هر لحظه امكان بی حرمتی وتعرض به پیكر مبارك امیر المومنین علی «علیه السلام»وجود داشت لذا امام حسن مخفیانه پدر را به خاك سپردند وقبر ایشان را از چشم مردم پنهان داشتند تا از توطئه های خوارج ودیگران در امان بماند مردم پس از ایراد خطبه توسط امام حسن«علیه السلام» با وی بیعت كردند در نقاط دیگر مملكت اسلامی بجز شام،تمام استانداران برای آن حضرت از مردم بیعت گرفتند امام برای مقابله با معاویه از همان آغاز امامت  تصمیمی راسخ وقاطع گرفته بودند لذا به معاویه نامه نوشته ،دو تن از یاران خود را برای دعوت او به بیعت نزد معاویه فرستادند  معاویه با وی بیعت نكرد  وتوطئه او علیه خلافت امام حسن«علیه السلام» با تصرف شهرهایی از مملكت اسلامی اوج گرفت افزون بر این،امویان بر ضد امیر المومنین علی «علیه السلام»وفرزندانش تبلیغات دامنه دار ی را آغاز كردند آنان را در ردیف عاملان قتل عثمان معرفی كرده،معاویه را ولی دم او می شمردند این حوادث در شرایطی صورت گرفت كه  مردم از جنگ خسته وبه عافیت طلبی متمایل شده بودند اعلام جهاد به معاویه امام برخورد قاطع ومحكمی علیه معاویه اتخاذ و جاسوسان او را اعدام كردندوبرای اتمام حجت به معاویه نامه نوشتند با تسلیم نشدن معاویه امام اعلان جهاد فرموده،آفاق اسلامی را به جهاد فرا خواندند وسپاه خود را تجهیز كردند معاویه راه تزویر ،توطئه وحیله را در پیش گرفت وحتی دست به تطمیع وتهدید یاران امام حسن«علیه السلام» هم زد . از یك سو ،این حیله گری ها وحضور دسته های مختلف در سپاه امام مانند: شیعیان راستین، خوارج،افراد سود جوبه طمع غنائم،افرادی كه از روی تعصب قبیلگی به جنگ آمده بودند،افراد عوامی كه نمی دانستند چه می كنند، از بین رفتن یكپارچگی سپاه امام كمك می كرد انتشار شایعات بی اساس مخصوصا شایعه صلح امام قبل از تحقق آن سبب شد تا سپاهیان امام مضطرب شوند تا آنجا كه گروهی از خوارج به خیمه حضرت حمله برده ،خیمه گاه وی را غارت كردند تطمیع وتهدید نیروهای ارشد نظامی ولشكریان امام توسط معاویه ،مثل : تطمیع عبید ا... بن عباس با یك میلیون  درهم ، زخمی شدن امام حسن «علیه السلام» توسط یكی از خوارج ونهایتا پیشنهاد صلح از طرف معاویه به امام حسن«علیه السلام»و درهم شكستن انسجام سپاه امام ،آن حضرت را واداشت تا صلح را بپذیرند پذیرش صلح  امام بعلت عدم حمایت وهمراهی مردم با وی كه سبب از دست دادن توان وقدرت نظامی برای رویارویی با معاویه شد وحفظ تشیع وجان شیعیان صلح را پذیرفتند علی الخصوص برقراری جنگ در آن شرایط ،نتایج سیاسی روشنی نداشت،چه بسا بی حاصل بود .امام شرایطی را در صلح گنجاندند كه منافع شیعیان را تامین می كرد،مانند ·        عمل به كتاب خدا وسنت پیامبر «صلی ا...علیه وآله» ·        مخالفت با موروثی شدن حكومت(معاویه حق ندارد برای خود جانشین تعیین كند) ·        گرفتن امنیت برای شیعیان ·        عدم توطئه  از طرف معاویه علیه امام حسن وحسین«علیهما السلام» ·        ممنوعیت سب علی «علیه السلام»   مقطع دوم:دوران بعد از صلح(10سال) دفاع از حریم ولایت پس از صلح ،معاویه از مردم كوفه بیعت گرفت واز همان آغاز مفاد صلح را زیر پا نهاد وسب علی«علیه السلام» را علنا آغاز كرد  معاویه با حكومت علوی با هدف ساقط كردن حكومت امیر المومنین«علیه السلام» وفرزندان وی از مشروعیت  به مبارزه برخاست معاویه به خلفای سه گانه قداست بخشید وبا سب علی بدنبال محو كردن قداست وی بود وبرای رسیدن به اهداف شوم خود سیاست جعل حدیث را پیشه كرد  امام حسن«علیه السلام» در مسجد كوفه در دفاع از مشروعیت حكومت امیر المومنین«علیه السلام»  به سخنان رسول خدا«صلی ا...علیه وآله» در غدیر خم استناد كرده ،به بر حق بودن خود برای حكومت تصریح فرمودند در آن خطبه دلایل صلح وواگذاری خلافت به معاویه را نیز اعلام كردند امام با حلم وبردباری بی نظیر وبرخورد كریمانه در برابر مخالفان صلح به  تبیین علت واهداف صلح پرداختند پس از مدتی امام عراق را ترك و عازم مدینه شدند مرجعیت علمی واجتماعی امام در مدینه با استقرار معاویه بدعت در دین رواج یافت او برای سركوب مخالفان، سیاست فشار را پیشه و قوانینی محدود كننده علیه شیعیان، اعمال كرد  ازجمله: ممنوعیت پذیرفتن شهادت شیعیان ،حذف نام شیعیان از دیوان بیت المال،سركوب و ویران كردن خانه شیعیان ،تحریم اقتصادی شیعیان،كشتن شخصیتهای شیعی(كمیل،میثم و...) در چنین شرایطی،امام حسن«علیه السلام» با فعالیت علمی وفرهنگی در مدینه وارتباط فعال با مردم از محبوبیت ومرجعیت اجتماعی برخوردار شده بودند افزون بر این، تربیت عالمان وراویان نتیجه دیگری بود كه در سایه فعالیت علمی امام حاصل شد مرجعیت سیاسی امام در مدینه محبوبیت امام بر دستگاه خلافت سخت آمد از این رو با تشكیل جلسات مناظره ومنازعه می كوشید تا امام را تحقیر ودر نتیجه جایگاه ولایت را مخدوش كند اما امام حسن«علیه السلام» با شركت در این جلسات از مفاسد واسرار درونی آنها پرده برداشته ،آنها را رسوا می كردند سفر امام حسن به شام وشركت در مناظرات ترتیب داده شده از سوی معاویه مشهور است امام در مدینه با آشكار كردن ماهیت اصلی حكومت معاویه ، بیدار كردن افكار عمومی ووجدان خفته جامعه برای قیام عاشورا زمینه سازی می كردند می توان به جرات ادعا كرد كه صلح ایشان واقدامات پس از آن زمینه را برای قیام عاشورا آماده كرد بعبارت دیگر صلح ایشان در جای خود قیامی دیگر بود  تكریم امام حسین«علیه السلام» ومعرفی ایشان بعنوان امام بعد از خود از دیگر سیاستهای امام حسن«علیه السلام» به شمار می رفت تا جامعه را در مسیر اصلی خویش رهنمون سازندامام برای بقای نظام ارزشی اصیل اسلام وحافظان آن نظام(شیعیان)كوشیدند تا با انفاق های كریمانه ورهنمودهای هدایتی از آنها در برابر فشارهای معاویه حمایت كرده،آنها را از گزند توطئه های بی امان ضد شیعی حكومت مصون دارند و با جذب نیروهای بالقوه وافزودن آنها به جمع شیعیان به بقای نظام ارزشی اسلام یاری رسانند