تبلیغات
بهرام زارعان جاغرق - تدبر در سوره مباركه كوثر
تدبر در سوره مباركه كوثر

یافاطر بحق فاطمه
سوره مباركه كوثر مكی بوده  و بر اساس قول مشهور در ترتیب نزول، پانزدهمین سوره ای است كه از آسمان وحی فرود آمده است و پیش از آن سوره عادیات و پس از آن سوره تكاثر نازل شده است. در روایات شان نزول این سوره آمده است: عاص بن وائل كه از سران مشركان بود، پیغمبر اكرم (صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) را به هنگام خارج شدن از مسجد الحرام ملاقات كرد و مدتى با حضرت گفتگو نمود، گروهى از سران قریش در مسجد نشسته بودند و این منظره را از دور مشاهده كردند، هنگامى كه عاص بن وائل وارد مسجد شد به او گفتند: با كه صحبت مى‏كردى؟ گفت: با این مرد ابتر! این تعبیر را به این خاطر انتخاب كرد كه عبد الله پسر پیغمبر اكرم (صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) از دنیا رفته بود ، و عرب كسى را كه پسر نداشت ابتر (یعنى بلا عقب) مى‏نامید و از این رو قریش بعد از فوت پسر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) این نام را براى حضرت انتخاب كرده بود، سوره فوق نازل شد و آن حضرت را به كوثر بشارت داد و دشمنان او را ابتر خواند.
 یافاطر بحق فاطمه سوره مباركه كوثر مكی بوده  و بر اساس قول مشهور در ترتیب نزول، پانزدهمین سوره ای است كه از آسمان وحی فرود آمده است و پیش از آن سوره عادیات و پس از آن سوره تكاثر نازل شده است. در روایات شان نزول این سوره آمده است: عاص بن وائل كه از سران مشركان بود، پیغمبر اكرم (صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) را به هنگام خارج شدن از مسجد الحرام ملاقات كرد و مدتى با حضرت گفتگو نمود، گروهى از سران قریش در مسجد نشسته بودند و این منظره را از دور مشاهده كردند، هنگامى كه عاص بن وائل وارد مسجد شد به او گفتند: با كه صحبت مى‏كردى؟ گفت: با این مرد ابتر! این تعبیر را به این خاطر انتخاب كرد كه عبد الله پسر پیغمبر اكرم (صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) از دنیا رفته بود ، و عرب كسى را كه پسر نداشت ابتر (یعنى بلا عقب) مى‏نامید و از این رو قریش بعد از فوت پسر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) این نام را براى حضرت انتخاب كرده بود، سوره فوق نازل شد و آن حضرت را به كوثر بشارت داد و دشمنان او را ابتر خواند. این سوره امتنانی بر رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به سبب اعطای كوثر است و همچنین تطییب نفس شریف ایشان به سبب اعلان ابتر بودن دشمن ایشان. پیامبر اكرم (صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) دو فرزند پسر از بانوى اسلام خدیجه داشت: یكى قاسم و دیگرى طاهر كه او را عبد الله نیز مى‏نامیدند و هر دو در مكه از دنیا رفتند و آن حضرت فاقد فرزند پسر شد، این موضوع زبان بدخواهان قریش را گشود و كلمه ابتر را براى حضرتش انتخاب كردند. آنها طبق سنت خود براى فرزند پسر اهمیت فوق العاده‏اى قائل بودند و او را تداوم‏بخش برنامه‏هاى پدر مى‏شمردند، بعد از این ماجرا آنها فكر مى‏كردند با رحلت پیامبر اكرم (صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) برنامه‏هاى او به خاطر نداشتن فرزند ذكور تعطیل خواهد شد و از این بابت خوشحال بودند. قرآن مجید نازل شد و بطرز اعجازآمیزى در این سوره به آنها پاسخ گفت و خبر داد كه دشمنان او ابتر خواهند بود و برنامه اسلام و قرآن هرگز قطع نخواهد شد، بشارتى كه در این سوره داده شده از یك سو ضربه‏اى بر امیدهاى دشمنان اسلام بود و از سوى دیگر تسلى خاطرى برای رسول الله (صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) بود كه بعد از شنیدن این لقب زشت و توطئه دشمنان، قلب پاكش غمگین و مكدر شده بود. بر این اساس می توان غرض این سوره مباركه راچنین عنوان كرد:  «امتنان بر رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به سبب اعطای كوثر؛ و ابتر بودن دشمنان ایشان» بِسمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ‏ إِنَّا أَعْطیْنَك الْكَوْثَرَ(1)فَصلّ‏ِ لِرَبِّك وَ انحَرْ(2)إِنَّ شانِئَك هُوَ الأَبْترُ(3) اختلاف زیادی در مصادیق كوثر به ثبت رسیده است، برخی از مصادیق ذكر شده برای كوثر از این قرار است: خیر كثیر، نهری در بهشت،  حوض پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در بهشت یا محشر اولاد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)اصحاب و اشیاع پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) تا روز قیامت ، علما امت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)، قرآن كریم و فضائل زیاد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)نبوت،  اسلام ، توحید، علم و حكمت و ... با توجه به آیه آخر این سوره كه از اتهام مقطوع النسل بودن به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) سخن گفته است، می توان گفت كه مراد از كوثر كثرت ذریه است و یا دست كم كوثر خیر كثیر است و در ضمن آن كثرت ذریه هست، چون در غیر این صورت تاكید بر ابتر بودن دشمنان آن حضرت در این مقام خالی از فائده خواهد بود. این جملات خالی از دلالت بر این مطلب نیست كه فرزندان فاطمه (سلم الله علیها) ذریه آن حضرت هستند و این خود از پیش گویی های قرآن كریم است، چون خدای متعالی از طریق فاطمه (سلام الله علیها) نسل آن حضرت را به حدی رسانید كه هیچ نسل دیگری با آنها قابل مقایسه نیست، به رغم همه نوائب و مقاتلی كه برای آنان اتفاق افتاد است. برگرفته ازجزوه تدبر درقرآن كریم استاد محمد حسین الهی زاده اداره آموزش علوم قرآن وحدیث